Kontrola PIP w zakresie czasu pracy czyli co sprawdzają inspektorzy pracy podczas swoich kontroli 2026 [#13268v]

Podczas przeprowadzanych czynności kontrolnych inspektorzy pracy bazują m.in. na wytycznych Głównego Inspektoratu Pracy, określających metodykę kontroli w zakresie danego tematu kontrolnego.

Czas pracy jest jednym z tego typu tematów kontrolnych, które od lat stanowią stały element wydawanych co roku wytycznych. Przy czym wytyczne określają jedynie ramy wymaganych działań kontrolnych i pokontrolnych inspektorów pracy. Natomiast rodzaj podejmowanych w trakcie kontroli działań i wydawanych środków prawnych determinowany jest w głównej mierze charakterem i skalą stwierdzonych nieprawidłowości czy naruszeń.

Niebagatelny wpływ na rozstrzygnięcia zapadające w toku kontroli mają również interpretacje przepisów przedstawione w formie stanowisk Głównego Inspektora Pracy, Departamentu Prawnego GIP, czy Komisji Prawnej GIP, których celem jest ujednolicenie praktyki inspektorskiej w skali kraju. Niejednokrotnie inspektorzy pracy bazują także na stanowiskach Ministerstwa Rodziny Pracy i Polityki Społecznej rekomendowanych przez GIP.

Podczas szkolenia omówione zostaną kwestie będące najczęściej przedmiotem kontroli PIP w zakresie czasu pracy, zagadnienia stanowiące tematy wytycznych GIP w ostatnich latach oraz najważniejsze spośród wspomnianych stanowisk prawnych.

Poszczególne bloki tematyczne szkolenia przedstawione zostaną na tle licznych przykładów obrazujących praktyczną stronę danego problemu, co pozwala lepiej zrozumieć jego istotę oraz punkt widzenia Państwowej Inspekcji Pracy.

Szczegółowy program szkolenia

Omówienie problematyki będącej przedmiotem najnowszych wytycznych Państwowej Inspekcji Pracy, dotyczącej następujących zagadnień:

1. W jaki sposób przypisać poszczególnych pracowników do wybranych systemów, rozkładów czasu pracy i okresów rozliczeniowych w aktach prawa zakładowego?
2. Jakich zasad należy przestrzegać przy tworzeniu, zmianie i ogłaszaniu harmonogramu czasu pracy, tzw. grafiku?
3. Jak planować pracę, by zapewnić odpoczynek dobowy i tygodniowy, ze szczególnym uwzględnieniem zmiany pory rozpoczynania pracy w dniu następnym (przejście na inną zmianę)?
4. Jakie nieprawidłowości najczęściej występują w praktyce przy stosowaniu ruchomego czasu pracy?
5. Jak prawidłowo wdrożyć i stosować system przerywanego czasu pracy?
6. W jaki sposób zaplanować przynajmniej raz na 4 tygodnie niedzielę wolną od pracy?
7. Jak zapewnić przeciętnie 5-dniowy tydzień pracy, ze szczególnym uwzględnieniem wydłużonych okresów rozliczeniowych?
8. Jak organizować pracę i rekompensować godziny nadliczbowe, aby nie przekroczyć limitu godzin nadliczbowych w tygodniu?
9. Jakich zasad należy przestrzegać przy prowadzeniu ewidencji czasu pracy?
10. Jak organizować pracę w granicach dopuszczalnej liczby godzin nadliczbowych w roku kalendarzowym?

Ponadto szczegółowo omówione zostaną:

Stanowiska GIP (w tym Departamentu Prawnego i Komisji Prawnej) dotyczące następujących zagadnień:

• W jaki sposób zorganizować pracę zmianową, aby jej wprowadzenie umożliwiło planowanie pracy w niedzielę i święta? (stanowisko ws. pojęcia systemu pracy zmianowej),
• Jak zaplanować pracę, aby nie naruszyć doby pracowniczej? (stanowisko ws. sposobu ustalania doby pracowniczej i przypadków jej naruszenia),
• Czy doba pracownicza zostaje naruszona wcześniejszym przyjściem do pracy po dniu wolnym? (stanowisko ws. naruszenia doby pracowniczej po dniu wolnym od pracy),
• Z jakim wyprzedzeniem należy pracownika zawiadomić o zmianie grafiku? (stanowisko ws. tworzenia i zmiany harmonogramów czasu pracy),
• Jak prawidłowo zrównoważyć niezachowany odpoczynek dobowy? (stanowisko ws. równoważenia odpoczynku),
• W jaki sposób wyliczyć średniotygodniowe przekroczenie limitu nadgodzin? (stanowisko ws. maksymalnego średniotygodniowego czasu pracy),
• O ile godzin może być wyższy zakładowy limit nadgodzin od limitu wynikającego z Kodeksu pracy? (stanowisko ws. ustalania rocznego limitu pracy w nadgodzinach),
• Do kiedy najpóźniej pracownik powinien złożyć wniosek o rekompensatę nadgodzin czasem wolnym od pracy? (stanowisko ws. terminu składania wniosku o czas wolny od pracy za pracę w nadgodzinach),
• Jak prawidłowo zrekompensować pracę świadczoną w sobotę nieprzewidzianą w grafiku? (stanowisko ws. rekompensowania pracy w wolną sobotę),
• Jakie są konsekwencję nieudzielenia dnia wolnego w zamian za pracę w wolną sobotę? (stanowisko ws. dnia wolnego w zamian za pracę w sobotę),
• Czy pracownicy niepełnosprawni mogą odpracowywać wyjścia prywatne w innym dniu niż one nastąpiły? (stanowisko ws. wyjść prywatnych pracowników niepełnosprawnych),
• Kiedy występują godziny nadliczbowe w weekendowym systemie czasu pracy? (stanowisko ws. nadgodzin w systemie weekendowym czasu pracy),
• Jak wyznaczyć drugi dzień wolny od pracy w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w przypadku nierównomiernego zapotrzebowania na pracę? (stanowisko ws. pojęcia dnia wolnego wynikającego z przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy),
• Od którego momentu rozpoczyna się dzień wolny udzielony w zamian za pracę w wolną sobotę, święto lub niedzielę? (stanowisko ws. udzielania dni wolnych za pracę w niedzielę, święto lub dniu wolnym z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy),
• Jak prawidłowo rekompensować godziny ponadwymiarowe? (stanowisko ws. możliwości udzielania czasu wolnego od pracy za godziny ponadwymiarowe),
• Jakie składniki uwzględniamy w podstawie obliczania dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych? (stanowisko ws. dodatku z tytułu pracy w nadgodzinach),
• Ile 100% dodatków należy wypłacić za pracę w niedzielę? (stanowisko ws. pieniężnej rekompensaty za pracy w niedzielę),
• W jaki sposób ustalić ryczałt za pracę w godzinach nadliczbowych? (stanowisko ws. ryczałtowego wynagrodzenia za godziny nadliczbowe),
• Jak obliczyć dodatek za pracę w porze nocnej na przełomie miesięcy? (stanowisko ws. obliczania dodatku za pracę w porze nocnej),
• Jak prawidłowo zrekompensować dyżur pracowniczy (stanowisko ws. rekompensaty za dyżur pełniony poza domem pracownika),

Stanowiska MPIPS/MRPiPS dotyczące następujących zagadnień:

• Jak sklasyfikować pracę w tzw. czasowej „czarnej dziurze”? (stanowisko ws. godzin nadliczbowych przypadających pomiędzy dwiema dobami pracowniczymi),
• W jaki sposób rozliczyć pracę w czarnej dziurze w wymiarze przekraczającym 8 godzin? (stanowisko ws. rozliczania pracy w przestrzeniach międzydobowych trwającej powyżej 8 godzin),
• W jakich sytuacjach powstają godziny nadliczbowe w ruchomym czasie pracy? (stanowisko ws. nadgodzin w ruchomym czasie pracy),
• Czy choroba przypadająca w dzień rekompensaty pracy nadliczbowej wymaga ponownego wyznaczenia dnia wolnego od pracy? (stanowisko ws. wpływu choroby na odbiór dnia wolnego za pracę w sobotę lub czasu wolnego za nadgodziny),
• Jak ustalić maksymalną liczbę godzin do przepracowania w miesiącu zmiany wymiaru etatu? (stanowisko ws. rozliczenia czasu pracy w przypadku zmiany etatu w trakcie okresu rozliczeniowego),
• Kto posiada status osoby zarządzającej zakładem pracy w imieniu pracodawcy, a kto kierownika wyodrębnionej jednostki organizacyjnej na potrzeby rozliczania pracy w godzinach nadliczbowych? (stanowisko ws. prokurenta jako osoby zarządzającej zakładem pracy),
• W jakich przypadkach kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych mają prawo do rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych? (stanowisko ws. nadgodzin kierowników wyodrębnionych komórek organizacyjnych).