19.12.2016
ZMIANY W URLOPACH RODZICIELSKICH - KOMPENDUM ZMIAN

 

Od 2 stycznia 2016 roku weszły w życie zmiany dotyczące urlopów rodzicielskich. Dodatkowy urlop macierzyński zostanie włączony do urlopu rodzicielskiego, który tym samym wydłuży się do 32 tygodni. Urlop rodzicielski będzie też proporcjonalne wydłużony, gdy połączy się go z pracą w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wydłuży się okres  na wykorzystanie urlopu rodzicielskiego i wychowawczego. Kolejna zmiana to umożliwienie dzielenia urlopu ojcowskiego na części oraz wykorzystywanie 2 dni na opiekę w wymiarze godzinowym.

 

Zmiany:

1. Jeden urlop rodzicielski zamiast dodatkowego urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego

W miejsce dodatkowego urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego pojawia się jeden urlop rodzicielski. W konsekwencji nowelizacji  rodzice będą mogli korzystać z urlopu przez tyle samo tygodni, gdyż nowy urlop rodzicielski będzie stanowił sumę dwóch dotychczasowych urlopów.

Innymi słowy- od stycznia 2016roku  obowiązywać będą dwa rodzaje urlopów związanych            z narodzinami dziecka: urlop macierzyński (podstawowy), którego wymiar pozostanie bez zmian oraz urlop rodzicielski, którego wymiar wynosić będzie do 32 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka i do 34 tygodni w przypadku urodzenia dwojga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

W poprzednim stanie prawnym  urlop rodzicielski trwał 26 tyg. i na jego długość nie miała wpływu ilość urodzonych dzieci. Można było go wykorzystać w maksymalnie 3 częściach. Urlop rodzicielski przysługuje bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego.

2. Podział na części

Urlop rodzicielski będzie można rozłożyć na nie więcej niż cztery części trwające co najmniej  8 tygodni. Jednakże muszą one przypadać bezpośrednio jedna po drugiej i mogą być wykorzystane zarówno przez mamę jak i tatę naprzemiennie lub w tym samym czasie. Rodzice mają także możliwość zostawienia 16 tygodni urlopu i skorzystania z nich w późniejszym terminie. Ten okres musi być wykorzystany do końca roku w którym dziecko kończy 6 lat.

 

 

3.  Wykorzystanie części urlopu rodzicielskiego do roku 6-stych urodzin dziecka

Do tej pory należało cały urlop rodzicielski wykorzystać bezpośrednio po dodatkowym urlopie macierzyńskim.Po zmianach, 16-tygodniowa część urlopu rodzicielskiego  będzie mogła zostać wykorzystana aż do zakończenia roku, w którym dziecko ukończy 6 lat. To sami rodzicie dziecka zdecydują, czy będą chcieli skorzystać z tej opcji, a jeśli tak, to kiedy (np. w czasie rozpoczęcia przez nie szkoły). Liczba części udzielonego w taki sposób urlopu rodzicielskiego będzie pomniejszała liczbę części przysługującego urlopu wychowawczego. W praktyce oznacza to, że decydując się na wykorzystanie w późniejszym terminie, np. jednej części urlopu rodzicielskiego udzielonego na dziecko, w przypadku korzystania w przyszłości również z urlopu wychowawczego na to samo dziecko będzie można wykorzystać go już nie w 5 a tylko w 4 częściach.

 

4. Możliwość łączenia urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu

Łączenie urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu w wymiarze nie wyższym niż ½ etatu nadal będzie możliwe. Wówczas wymiar urlopu rodzicielskiego będzie jednak wydłużony proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie łączenia korzystania z tego urlopu (lub jego części) z pracą, maksymalnie do 64 tygodni (w przypadku korzystania z urlopu rodzicielskiego udzielonego na jedno dziecko) lub do 68 tygodni (w przypadku korzystania z urlopu rodzicielskiego udzielonego na dwoje lub więcej dzieci urodzonych przy jednym porodzie).

Przykład:

Pracownik łączy 10 tygodni urlopu rodzicielskiego z pracą w wymiarze połowy pełnego wymiaru czasu pracy i w okresie, o który nastąpi proporcjonalne wydłużenie urlopu nie zamierza pracować.

10 tygodni urlopu rodzicielskiego x ½ etatu (wymiar czasu pracy, w którym pracownik zamierza wykonywać pracę) = 5 tygodnie (wymiar urlopu rodzicielskiego, o który nastąpi proporcjonalne wydłużenie urlopu rodzicielskiego).
W takim przypadku pracownikowi wydłuży się wymiar urlopu rodzicielskiego (niełączonego z wykonywaniem pracy) o 5 tygodni.

 

5. Od nowego roku z uprawnień związanych z urodzeniem i wychowaniem dziecka mogą także  korzystać nie tylko rodzice-pracownicy, ale także niezatrudnieni, ale ubezpieczeni rodzice.

Ubezpieczeni opiekunowie będą więc mogli wymieniać się uprawnieniami bez względu na podstawę zatrudnienia.

Przykład:

Jeżeli matka dziecka podlega jest ubezpieczeniu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i będzie pobierać z tego tytułu  zasiłek macierzyński przez okres 20 tygodni (okres urlopu macierzyńskiemu), wówczas ojciec dziecka będący pracownikiem będzie mógł skorzystać z urlopu rodzicielskiego na to dziecko.

Ojciec będzie mógł również przejąć urlop macierzyński, jeśli pracownica będzie przebywać w szpitalu albo innej placówce leczniczej. W przypadku, gdy ojciec nie jest pracownikiem, za okres przerwania pracy dostanie zasiłek macierzyński. Natomiast jeżeli to matka nie jest pracownikiem, z części urlopu macierzyńskiego będzie mógł skorzystać ojciec dziecka będący pracownikiem.

To samo będzie dotyczyć w przypadku zgonu matki lub porzucenia przez nią dziecka, wówczas rodzaj ubezpieczenia chorobowego nie będzie mieć najmniejszego znaczenia.

6. Urlop ojcowski – rok dłużej na wykorzystanie i podział na części

Od 2 stycznia 2016 r. pracownik ojciec wychowujący dziecko będzie mógł skorzystać z urlopu ojcowskiego aż do ukończenia przez dziecko 24 miesiąca życia (obecnie w ciągu 12 miesięcy od narodzin).

Urlop ojcowski w wymiarze 14 dni kalendarzowych występujących bezpośrednio po sobie   (z sobotami, niedzielami i innymi dniami wolnymi od pracy) będzie można wykorzystać jednorazowo lub w dwóch tygodniowych częściach.

7. Pracujący opiekunowie zyskają lepszą ochronę przed wypowiedzeniem

Ojciec zatrudniony na umowę o pracę, w przypadku gdy z części zasiłku macierzyńskiego zrezygnuje samo zatrudniona lub pracująca na zleceniu matka dziecka, będzie miał prawo do urlopu rodzicielskiego. Podobne prawo otrzymają także w sytuacji, gdy bezrobotna w momencie porodu matka znajdzie zatrudnienie ( co najmniej na pół etatu)  jeszcze w okresie, w którym ojciec dziecka mógłby skorzystać choćby z części rodzicielskiego.

Mając na uwadze powyższe nowe uregulowania rozszerzają grono osób, które mają prawo do urlopu rodzicielskiego, w czasie którego przysługuje ochrona przed zwolnieniem. Taką osobę można zwolnić tylko w razie zaistnienia okoliczności uzasadniających dyscyplinarkę, a za wypowiedzeniem – tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji firmy.

W szczególnych sytuacjach  np. niemożności świadczenia opieki nad nim przez matkę) prawo do urlopu zyskają także osoby bliskie rodzicom, zatrudnione na umowę o pracę (np. dziadkowie dziecka).

8. Zmiany w  urlopie wychowawczym - do 6 roku życia dziecka

Od stycznia 2016roku zmienia się wiek dziecka, do osiągnięcia którego będzie można udzielić pracownikowi urlopu wychowawczego. Granica została przesunięta z piątych urodzin dziecka do zakończenia roku kalendarzowego, w którym skończy ono sześć lat. Urlopy wychowawcze rodzice czy opiekunowie będą mogli w całości wykorzystywać jednocześnie . Do tej pory z takiej możliwości mogły korzystać tylko przez cztery miesiące. Mając na względnie, że wymiar urlopu pozostaje bez zmian tzn. 36 miesięcy to jeśli rodzice będą chcieli korzystać z niego jednocześnie, wspólna opieka nad dzieckiem będzie mogła trwać 16 miesięcy.

Zmienia się również termin, w którym pracownik ma obowiązek złożyć wniosek o urlop wychowawczy. Do tej pory wystarczyło zrobić to na dwa tygodnie przed pójściem na wychowawczy. Od stycznia 2016 r. trzeba będzie zachować co najmniej 21-dniowe uprzedzenie.

9. Nowe terminy -21 dniowe zamiast 14 dniowych

Ustawodawca zmienił większość terminów 14-dniowych na 21-dniowe i tak 21 dniowy termin będzie dotyczył wniosku pracownika o urlop rodzicielskich i wychowawczy. Może to zrobić zarówno matka, jak i ojciec dziecka.

 10. Dwa dni zwolnienia od pracy na dziecko z możliwością wykorzystania ich na godziny

Pracownik wychowujący dziecko może wykorzystać dwa dni zwolnienia od pracy na dziecko w wieku do 14 lat –(art.188 k.p).

Kodeks pracy przyznaje osobie wychowującej przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia ( art. 188 k.p w zw. z art. 189¹§1 k.p). Wymiar tego zwolnienia wynosi dwa dni w roku kalendarzowym. Od stycznia 2016 r. takie zwolnienie można wykorzystywać także w wymiarze godzinowym. Pracujący rodzic sam zdecyduje, czy rocznie chce wykorzystać dwa dni, czy 16 godzin płatnego czasu wolnego.

Jeśli te dni nie zostaną wykorzystaną przez pracownika w danym roku kalendarzowym, to nie przechodzą na rok następny. W razie ich nie wykorzystania pracownikowi nie przysługuje żaden ekwiwalent.

Prawo do dwóch dni  ( 16 godz.) zwolnienia na dziecko przysługuje niezależnie od ilości wychowywanych dzieci.

Ważne

Dwudniowe zwolnienie (16 godz.)  przysługuje pracownikowi wychowującemu dziecko. Dotyczy to rodziców, opiekunów dziecka i  wychowujących dziecko własne lub przysposobione, a także osób które przyjęły dziecko jako rodzina zastępcza. Uprawnienie to nie przysługuje osobom pozbawionym władzy rodzicielskiej.

URLOPY- ZESTAWIENIE

Treść zmiany

Poprzednio

Od 2 stycznia 2016

Ujednolicenie urlopów na dziecko

Bezpośrednio po urlopie macierzyńskim rodzic może skorzystać z dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze 6 tygodni (jeśli kobieta urodziła jedno dziecko przy porodzie) lub 8 tygodni (w razie urodzenia co najmniej dwojga dzieci przy porodzie).

Po dodatkowym macierzyńskim rodzic może skorzystać z 26-tygodniowego urlopu rodzicielskiego.

Dodatkowy urlop macierzyński zostanie połączony z urlopem rodzicielskim.

Bezpośrednio po urlopie macierzyńskim rodzic będzie mógł więc skorzystać z urlopu rodzicielskiego w wymiarze 32 tygodni (w razie urodzenia 1 dziecka) lub 34 tygodni (w razie urodzenia co najmniej dwojga dzieci przy porodzie).

Za pierwsze 6 tygodni (w razie urodzenia jednego dziecka) lub 8 tygodni (w razie urodzenia co najmniej dwojga dzieci przy porodzie) urlopu rodzicielskiego przysługuje zasiłek w wysokości 100 proc. (chyba że matka dziecka zadeklaruje, że przez cały okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego będzie pobierać zasiłek w wysokości 80 proc.)

Możliwość późniejszego wykorzystania urlopu rodzicielskiego

Urlop rodzicielski można wykorzystać maksymalnie w trzech częściach, z których każda nie może być krótsza niż 8 tygodni.

Urlop ten można wykorzystać tylko bezpośrednio po dodatkowym macierzyńskim (czyli w praktyce tylko do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia).

Urlop rodzicielski będzie można wykorzystać maksymalnie w czterech częściach.

W wyjątkowych przypadkach będzie można skorzystać z części urlopu rodzicielskiego, która jest krótsza niż 8 tygodni (np. pierwsza część urlopu w przypadku urodzenia jednego dziecka nie będzie mogła wynosić mniej niż 6 tygodni).

16 z 32 tygodni urlopu rodzicielskiego będzie można wykorzystać w późniejszym terminie (do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy sześć lat; urlop w późniejszym terminie będzie udzielany maksymalnie w dwóch częściach).

Zmienione zasady udzielania urlopu wychowawczego

Urlopu wychowawczego udziela się maksymalnie w pięciu częściach, do ukończenia przez dziecko 5. roku życia.

Urlopu wychowawczego udziela się maksymalnie w pięciu częściach do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.

Jeśli jednak rodzic wykorzystywał część urlopu rodzicielskiego w późniejszym terminie (nie bezpośrednio po macierzyńskim), to liczba wykorzystanych części takiego urlopu (maksymalnie dwie) obniża liczbę możliwych do wykorzystania części wychowawczego.

 

Terminy składania wniosków o urlop rodzicielski oraz wychowawczy

Wniosek o udzielenie całego wymiaru dodatkowego macierzyńskiego i rodzicielskiego należy złożyć nie później niż 14 dni po porodzie.

Wnioski o dodatkowy urlop macierzyński lub urlop rodzicielski należy złożyć nie później niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z nich.

Wniosek o urlop wychowawczy składa się nie później niż dwa tygodnie przed jego rozpoczęciem (w razie niedopełnienia tego terminu urlopu udziela się najpóźniej po upływie dwóch tygodni od złożenia wniosku).

 

Wniosek o skorzystanie z całego wymiaru rodzicielskiego (połączonego z dodatkowym macierzyńskim) trzeba będzie złożyć nie później niż 21 dni po porodzie.

Wnioski o urlop rodzicielski lub wychowawczy składa się nie później niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z nich.

 

Dłuższa możliwość łączenia urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy na maksymalnie pół etatu

W razie łączenia urlopu rodzicielskiego (lub dodatkowego macierzyńskiego) z pracą wymiar tych urlopów nie zmienia się (nie wydłuża się proporcjonalnie do przepracowanego czasu).

Rodzic może więc łączyć pracę z urlopem maksymalnie przez 6 lub 8 tygodni dodatkowego macierzyńskiego i 26 tygodni rodzicielskiego (łącznie przez 32 lub 34 tygodnie).

 

W razie łączenia urlopu rodzicielskiego z pracą urlop rodzicielski (połączony z dodatkowym macierzyńskim) wydłuża się proporcjonalnie do przepracowanego czasu.

Rodzic może więc łączyć pracę z urlopem przez maksymalnie 64 lub 68 tygodni (w zależności od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie).

 

Dzielenie się urlopami bez względu na podstawę prawną zatrudnienia

Okresami pobierania zasiłku macierzyńskiego nie mogą się dzielić rodzice zatrudnieni na różnych podstawach prawnych (np. pracownik ojciec nie może przejąć ich od samo zatrudnionej matki)

Rodzice będą mogli się dzielić okresami pobierania zasiłku bez względu na podstawę prawną zatrudnienia (np. pracownik ojciec będzie mógł przejąć je od samo zatrudnionej matki).

Wykorzystanie urlopu przez osoby najbliższe

W niektórych szczególnych okolicznościach (np. w razie pobytu matki w szpitalu) część jej urlopu macierzyńskiego może wykorzystać ojciec dziecka.

W szczególnych okolicznościach (np. w razie pobytu matki w szpitalu) część jej urlopu macierzyńskiego może wykorzystać ojciec dziecka lub pracownik – inny członek najbliższej rodziny.

Prawo do zasiłku w razie podjęcia zatrudnienia przez matkę dziecka

Nawet jeśli niepracująca w chwili porodu matka (a więc niemająca prawa do urlopu macierzyńskiego) podejmie następnie zatrudnienie, pracujący ojciec dziecka nie może skorzystać z części urlopu macierzyńskiego lub urlopu rodzicielskiego.

Jeśli niepracująca w chwili porodu matka podejmie zatrudnienie co najmniej na pół etatu, to pracujący ojciec dziecka (lub pracownik – inny członek najbliższej rodziny) będzie miał prawo do części urlopu macierzyńskiego lub urlopu rodzicielskiego przez okres zatrudnienia matki.

Korzystanie z urlopu ojcowskiego

Mężczyzna może skorzystać z urlopu ojcowskiego do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia.

Dwutygodniowego urlopu nie można dzielić na części.

 

Mężczyzna będzie mógł skorzystać z urlopu ojcowskiego do momentu ukończenia przez dziecko drugiego roku życia.

Dwutygodniowy urlop można wykorzystać jednorazowo lub w dwóch częściach (po 1 tygodniu każda).

 

Elastyczniejsze korzystanie z dwóch dni zwolnienia na opiekę nad dzieckiem

W ciągu roku kalendarzowego pracownikowi wychowującemu co najmniej jedno dziecko w wieku do lat 14 przysługują 2 dni zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

W ciągu roku kalendarzowego pracownikowi wychowującemu co najmniej jedno dziecko w wieku do lat 14 przysługuje 16 godzin albo 2 dni zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

O sposobie wykorzystania zwolnienia (w dniach lub godzinach) decyduje pracownik w pierwszym wniosku o jego udzielenie składanym w danym roku.

 

 

oprac. Rafał Andrzejewski

 Podobne strony

Przeglądasz stronę: Nowości

Copyright (c) 2020 Centrum Promocji i Szkolenia SYSTEM s.c. | 32-087 Zielonki, ul. Wiarusa 11 lok. 1, tel.12 413 81 82, 12 410 45 91 | System CMS: ICEportal 3 CMS | Polityka prywatności
Zamknij

Ten serwis internetowy wykorzystuje pliki cookies m.in. w celu dostosowania serwisu do Twoich potrzeb, realizacji zamówień oraz w celach statystycznych. W przeglądarce internetowej, w której otwierasz nasz serwis możesz zmienić ustawienia dotyczące cookies

Korzystając z tego serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies wyrażasz zgodę na ich używanie i zapisywanie w pamięci urządzenia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce prywatności.